Thursday, June 30, 2005

బాలకనకమయ (త్యాగరాజు, రాగం అతాన)


వల్లవి:
ఏల నీ దయరాదు పరాకు జేసే వేళ సమయముకాదు

అనుపల్లవి:
బాలకనకమయచేల సుజనపరిపాల శ్రీరమాలోల విఢృతశరజాల
శుభదకరుణాలవాల ఘననీల నవ్యవనమాలికాభరణ

చరణం:
రారా దేవాదిదేవ రారా మహానుభావ రారా రాజీవనేత్ర రఘువరపుత్ర
సారతరసుధాపూరహృదయపరివార జలధిగంభీర దనుజసంహార
మదనసుకుమార బుధజనవిహార సకలశ్రుతిసార నాదుపై

రాజాధిరాజ మునిపూజితపాద రవిరాజలోచన శరణ్య అతిలావణ్య
రాజధరనుత విరాజతురగ సురరాజవందితపదాబ్జ జనక
దినరాజకోటిసమతేజ దనుజగజరాజ నిచయ మృగరాజ జలజముఖ

యాగరక్షణ పరమభాగవతార్చిత యోగీంద్రసుహృద్భావిత ఆద్యంతరహిత
నాగశయన వరనాగవరద పున్నాగసుమధర సదాఘమోచన
సదాగతిజధృతపాద ఆగమాంత చరరాగరహిత శ్రీ త్యగరాజనుత

5 comments:

A. Noname Moose said...

Some meanings:
(Some of these phrases have been explained differently elswhere)
విధృతశరజాల: vidhrta-shara-jaala
"vidhrta", according to an online Sanskrit dictionary means "kept asunder, or, divided". I think this phrase means "he who destorys this (life that is a) net, with his arrow (to liberate people from it's maaya)". This has been explained else where as "one is weilds, or is adornded by arrows".

సారతరసుధాపూరహృదయపరివార: I think this means "he who is family to those whose hearts are filled with the nectar of ...". I have not been able to figure out what సారతర means. I know సార means "essense". What the conjuct means is beyond me.

విరాజతురగ: "he whose horse (vehicle) is the king of birds (garuda)". Can anyone tell me how "విరాజ" can be parsed as "king of birds"?

సదాగతిజధృతపాద: This has been explained elsewhere... but I'm struck by the meaning of this one word. It is a conjuct of సదా+గతి+జ+ధృత+పాద.
సదాగతి - ever-moving - Wind.
సదాగతిజ - born of wind - Hanuman.
"He whose feet are held by the son of wind". Beautiful :)

A. Noname Moose said...

బాలకనకమయచేల has been explain elsewhere as "బాల కనగమయచేల", i.e., "he is the youth (child) who is dressed in clothes that have a golden lusture". I think this might be just one word, which means "he who is dressed in clothes that have the lusture of young (new) gold". What do you guys think?

A. Noname Moose said...
This comment has been removed by a blog administrator.
A. Noname Moose said...

I realized I could look up some more of the words on the Sanskrit dictionary I have been using:

3 virAja mfn. shining , brilliant Pan5car. ; m. a partic. form of a temple Hcat. ; a part. Eka7ha Vait. ; a species of plant L. ; N. of a Praja1-pati Hariv. ; of a son of A-vikshit MBh.

This probably will change the meaning to "he who has a shining vehicle". "turaga" literally means "horse". I am thinking it has been used here as a metaphor for "mount" or "vehicle".

1 turaga m. `" going quickly "' , a horse MBh. i Pan5cat. S3ak. &c. ; (hence) the number 7 Chandah2s. vii , 1 Sch. ; the mind , thought L. ; (%{I}) f. a mare S3atr. xiv ; = %{-ga-gandhA} L. ; %{-kAntA} f. `" horse-loved "' , a mare , %{-tA-mukha} m. `" mare's mouth "' , submarine fire (%{vaDabA-mukha}) S3is3. iii , 33 ; %{-kriyA-vat} mfn. occupied with horses Dhu1rtas. i , 12 ; %{-gandhA} f. Physalis flexuosa L. ; %{-dAnava} or %{-daitya} , `" horsetitan "' , Kes3in Hariv. 4281 ff. ; %{-nIla-tAla} m. N. of a gesture PSarv. ; %{-paricAraka} m. = %{-rahSa} Ka1d. v , 804 ; %{-priya} m. `" liked by horses "' , barley L. ; %{-brahmacaryaka} n. `" sexual restraint of horses , compulsory celibacy L. ; %{-mukha} m. `" horse-faced "' , a Kim2nara , iii , 1474 ; %{-medha} m. a horse-sacrifice R. vi BhP. ix ; %{-rakSa} m. `" horse-guardian "' , a groom VarBr2S. xv ; %{-ratha} m. a cart drawn by horses Hcat. i , 5 , 836 ; %{-lIlaka} m. N. of a time (in music) ; %{-vAhyAlI} f. a riding-school Ka1d. iii , 499 (v.l. %{-raMg-}) ; %{-gA7nana} m. pl. `" horse-faced "'N. of a people VarBr2S. xiv , 25 ; %{-gA7roha} m. a horseman , xv , 26 ; %{-go7pacAraka} m. = %{-ga-rakSa} , x , 3. [451,1]

You can look up the meanings here

raka said...

వావ్ చాలా బాగుంది సైటు.
బుక్మార్క్ చేసుకుంటాను.
కృతజ్ఞతలు..